Lot balonem a lęk wysokości — pilot odpowiada

Poszukiwanie wiatru, bujanie w obłokach, podziwianie krajobrazów z lotu ptaka — tak można opisać loty balonem. Ale czy lot balonem jest bezpieczny? Czy można lecieć z lękiem wysokości? I jak wygląda to wszystko od środka — oczami doświadczonego pilota? Zapytaliśmy Roberta Helaka, założyciela i prezesa Klubu Sportów Balonowych we Wrocławiu. Przeczytaj, zainspiruj się i leć!

Skąd się bierze miłość do baloniarstwa?

Miłość do latania to normalna ciekawość, która rodzi się już u małego dziecka. Gdzieś w nas jest takie marzenie o bujaniu w obłokach.

Balon ma to do siebie, że obcujemy z przyrodą bezpośrednio. Tam nie ma żadnej kabiny — jesteśmy w bezpiecznym koszu wiklinowym i możemy niemalże dotykać chmur.

Jakie uczucia towarzyszą pasażerom podczas pierwszego lotu balonem?

Trzeba przyznać, że zdecydowana większość jest zachwycona. Ogromne emocje, piękne widoki. Oczywiście w przypadku prezentów, często nie jesteśmy w stanie przewidzieć tego, czy taki prezent się spodoba. W efekcie zdarza się, że taka niespodzianka w pierwszym momencie spotyka się z oporem.

Mieliśmy taką sytuację, że dzieci sprezentowały lot balonem w okolicach Wrocławia rodzicom. Wszystko było organizowane w wielkiej tajemnicy — rodzice przyjechali na miejsce odlotu z zawiązanymi oczami i dopiero tuż przed startem dowiedzieli się, co ich czeka. Pierwszą reakcją był strach. Oboje powiedzieli, że nigdzie nie lecą. Kilkanaście minut trwało, zanim dzieci — a później także i my — przekonaliśmy ich, że to bezpieczna, piękna przygoda. W efekcie był to jeden z bardziej udanych lotów. Obdarowani rodzice byli zachwyceni i do dziś polecają latanie balonem jako fascynującą i bezpieczną przygodę.

Czy każdy może polecieć balonem?

W zasadzie polecieć może każdy, ale istnieje pewna grupa ludzi podwyższonego ryzyka, dla której lot musi być przygotowany w sposób szczególny. Należą do niej osoby z endoprotezami kończyn, bioder czy kolan, po niedawno przebytych złamaniach, dzieci oraz osoby z niepełnosprawnościami — czyli głównie ci, którzy z jakiegoś powodu mogliby źle znieść np. awaryjne lądowanie.

Oczywiście loty dla tych osób również się odbywają — ale wtedy musi być idealna pogoda, dokładny plan trasy i duża przestrzeń do bezpiecznego lądowania. Startujemy i lądujemy przy łagodnym wietrze. Trzeba też zaznaczyć, że nie powinny latać osoby, które w ostatnich 24 godzinach nurkowały, oraz osoby po spożyciu alkoholu.

Lot balonem a lęk wysokości — czy to wyklucza?

Z lękiem wysokości jest różnie. Najczęściej jest tak, że osoby, które mają lęk wysokości — albo tylko myślą, że go mają — w balonie go tracą.

Leciała kiedyś ze mną pani, która na wysokości 50–60 metrów powiedziała, że ma lęk wysokości. Opowiadała, że w domu na balkon wychodziła tyłem. W balonie nagle się okazało, że ten lęk jej nie przeszkadza. To jest trochę tak, że jak masz możliwość ewakuacji, to z niej korzystasz — w balonie takiej możliwości nie ma. Pewnie dlatego organizm przestawia się na tryb „muszę dać radę" — i najczęściej daje.

Zawsze jednak do takich spraw trzeba podchodzić rozważnie. Nie wolno nikogo do tej przyjemności zmuszać. Dla nas bezpieczeństwo jest najważniejsze, a lot balonem musi być przyjemnością. Pilot cały czas obserwuje swoich pasażerów — jeśli tylko ktoś nie czuje się dobrze, stara się wylądować w pierwszym bezpiecznym miejscu. Zdarza się to niezwykle rzadko.

Jak wygląda lot balonem? Na czym polega sztuka latania?

Sztuka latania polega na tym, aby w umiejętny sposób wykorzystać wiatry na poszczególnych wysokościach. Lecieć balonem można tylko z wiatrem, ale kierunek i siła wiatru mogą się różnić nawet co kilka metrów. Zadaniem pilota jest szukanie odpowiednich wysokości.

Lot balonem - podniebna przygoda

Zobacz

Zdarza się tak, że lot może odbywać się w każdym kierunku. Oczywiście kluczowe jest tutaj również samo przygotowanie — jeszcze przed lotem każdy pilot musi zaplanować trasę na podstawie prognozy pogody. W powietrzu pozostaje już tylko doświadczenie, wiedza i intuicja pilota.

Jakimi balonami lata się najczęściej — czym różnią się od gazowych?

W Polsce balonów gazowych jest bardzo mało — w tej chwili aktywne są zaledwie dwa. My latamy balonami na ogrzane powietrze. Różnice? Przede wszystkim charakter lotu. Balon gazowy napełnia się jednorazowo i można lecieć 3–4 dni non stop. Balon na ogrzane powietrze — 3–4 godziny. Rekord wynosił 8 godzin, ale przy wyjątkowo sprzyjających warunkach.

Różna jest też technika osiągania wysokości. Przy balonach gazowych, aby wznieść się wyżej, trzeba pozbyć się balastu — np. wyrzucić garść piasku. My po prostu mocniej podgrzewamy powietrze. Balonami gazowymi lata się wyżej — choć balonami na ogrzane powietrze również można osiągać 2000–3000 metrów, loty widokowe odbywają się zazwyczaj na 200–500 metrach. Wyżej nie ma sensu ze względów widokowych, a wejście w kontrolowaną strefę lotniczą wymaga dodatkowych procedur i stałego kontaktu z lotniskami.

Dla pasażerów jedyną odczuwalną różnicą jest dźwięk — przy balonach na ogrzane powietrze słychać regularną pracę palnika, przy gazowych panuje większa cisza.

Czy lot balonem jest bezpieczny?

To jeden z najbezpieczniejszych statków powietrznych. Wysokiej jakości sprzęt i umiejętności pilota są gwarancją bezpieczeństwa. Dobry pilot musi mieć opanowaną meteorologię do perfekcji, całe życie się uczyć i mieć dużo pokory. Lot do lotu jest niepodobny.

Najlepiej widać to na zawodach — wszyscy zawodnicy startują z jednego punktu, dolatują w to samo miejsce, a każdy balon ma inną trasę lotu. To znaczy, że za każdym razem, kiedy wzlatujemy w powietrze, musimy być tak samo uważni i na bieżąco tworzyć trasę w zależności od napotkanych warunków.

Lot balonem to nie tylko pilot — to również obsługa naziemna, która cały czas pozostaje w kontakcie, wykonuje szereg zadań pomocniczych i w odpowiedni sposób reaguje na potencjalne niebezpieczeństwa.

Widokowy lot balonem - okolice Warszawy

Zobacz

Jakie są potencjalne niebezpieczeństwa podczas lotu?

Są to zmiany związane głównie z wiatrem — niebezpieczny jest zarówno całkowity brak wiatru, jak i nagłe, silne porywy. Może się zdarzyć, że podczas startu będą warunki idealne, a na jakiejś wysokości napotkamy nagły, silny wiatr. Dlatego tak ważne jest doświadczenie pilota, który potrafi takie sytuacje przewidzieć i odpowiednio na nie zareagować.

Takich sytuacji nie należy się bać. Często wystarczy delikatnie skorygować wysokość lotu, aby wrócić w spokojny wiatr. Silny wiatr na wysokościach nie stanowi zagrożenia — to wiatry przyziemne są najistotniejsze. Różnice siły wiatru na różnych wysokościach można zresztą obserwować gołym okiem — chmury na różnych poziomach przemieszczają się różnym tempem.

A ryzyko pożaru — czy balon może się zapalić?

Jeżeli latamy zgodnie ze wszystkimi parametrami bezpieczeństwa, balon nie ma prawa się zapalić. Może się zdarzyć, że zostanie przegrzany — wtedy zacznie się topić, ale mówimy tu o absolutnie skrajnych przypadkach, które nie mają prawa wystąpić przy zachowaniu procedur.

Może się też zdarzyć rozszczelnienie zaworu gazu — ale to żaden problem: zakręca się jeden palnik i działa drugi. Nowoczesne balony zapewniają pełne bezpieczeństwo — wszystkie potencjalnie niebezpieczne sytuacje są przewidziane, a piloci mają na nie gotowe rozwiązania. Wypadki na balonach można policzyć na palcach jednej ręki.

Lot balonem - Kujawy

Zobacz

Czy baloniarstwo można nazwać sportem ekstremalnym?

Ekstremalne jest to, że to statek powietrzny bez napędu — nie mamy nad nim pełnej kontroli. Ale żaden pilot nie doprowadza celowo do sytuacji ekstremalnej. A jeżeli już się w takiej znajdzie, robi wszystko, aby się z niej jak najszybciej wydostać.

Czy różnica ciśnień i zmiany temperatury są odczuwalne?

Różnica ciśnień bywa odczuwalna podobnie jak w samolocie — jeśli szybko zmieniamy wysokość, zdarza się że zatykają się uszy. Wystarczy przełknąć ślinę. Jeżeli chodzi o różnice temperatur — na wysokościach, na których latamy z pasażerami, nie są odczuwalne. Poza tym to są emocje, które bardzo rozgrzewają!

Czego nie można zabierać na pokład?

Na pewno wszelkich rzeczy, które byłyby problemem podczas lądowania lub sytuacji awaryjnych — materiałów łatwopalnych, szkła, ostrych narzędzi, ciężkich przedmiotów. Telefony i małe aparaty nie stanowią problemu. Polecamy robienie zdjęć, ale rozmowy telefoniczne radzimy odłożyć na czas po lądowaniu.

Każdy dodatkowy kilogram ma znaczenie — ale w lotach rekreacyjnych i widokowych wszelkie zagrożenie jest zminimalizowane. Latamy tylko wtedy, kiedy mamy niemalże pewność, że lot przebiegnie bez komplikacji, a start i lądowanie odbędą się w bezpiecznym miejscu.

Jaka jest przyszłość baloniarstwa w Polsce?

W tej chwili Polska jest w tyle za Europą, jeżeli chodzi o sporty balonowe. Mamy w kraju około 200 zarejestrowanych balonów — dla porównania w Szwajcarii czy w Niemczech jest ich około 3000–4000. To nigdy nie będzie sport masowy — zawsze będzie elitarny ze względu na koszty i wymagania. Kursy dla pilotów odbywają się rzadko, zazwyczaj dwa razy w roku.

Mam nadzieję jednak, że ten sport będzie się rozwijać — bo lot balonem to wyjątkowa przygoda, którą każdy powinien przeżyć przynajmniej raz w życiu!

Zobacz też: jak się lata balonem  ·  lot szybowcem  ·  loty helikopterem  ·  prezenty lotnicze