Dzień Ojca - kiedy obchodzimy, historia i pomysły na prezent

Ostatnia aktualizacja treści: Czerwiec 2026 | ☕ Czas czytania: 8 minut

23 czerwca - tę datę polscy ojcowie znają na pamięć. U nas Dzień Ojca jest stały i nieruchomy, niezależnie od tego, czy wypada w środę, czy w niedzielę. Reszta świata umówiła się inaczej: w większości krajów święto ojców błąka się po kalendarzu, raz w maju, raz w listopadzie, a w Niemczech potrafi się zamienić w całodniową męską wyprawę z wózkiem pełnym piwa.

Skąd wzięło się to święto, dlaczego mężczyźni początkowo wcale go nie chcieli i jak przez sto lat zmieniła się sama rola ojca - o tym wszystkim poniżej. A na końcu kilka sprawdzonych pomysłów na prezent dla taty, który twierdzi, że niczego nie potrzebuje.

Kiedy jest Dzień Ojca w Polsce i na świecie?

W Polsce Dzień Ojca obchodzimy 23 czerwca i data ta nie rusza się od 1965 roku. To rzadkość - większość krajów przypisała ojcom konkretny dzień tygodnia, przez co kalendarzowa data zmienia się rok w rok.

Oto kiedy świętują ojcowie w wybranych krajach, z datami na 2026 rok:

Daty nie są przypadkowe. Tam, gdzie święto ma korzenie religijne - we Włoszech, Hiszpanii czy Portugalii - obchodzi się je 19 marca, w dniu św. Józefa, uznawanego za wzór ojcostwa. Tam, gdzie zwyciężył wzorzec amerykański, króluje trzecia niedziela czerwca. A w krajach skandynawskich Dzień Ojca przesunięto na listopad, by rozłożyć rodzinne święta równomiernie przez rok.

Kto i kiedy wymyślił Dzień Ojca?

Pomysłodawczynią była Sonora Smart Dodd z Spokane w stanie Waszyngton. W 1909 roku, jako 27-letnia kobieta, słuchała w kościele kazania o świeżo ustanowionym Dniu Matki i pomyślała o własnym ojcu. William Jackson Smart, weteran wojny secesyjnej, po śmierci żony przy porodzie samotnie wychował szóstkę dzieci - Sonora miała wtedy 16 lat. Uznała, że ojcowie zasługują na takie samo święto jak matki.

Sonora zaproponowała stowarzyszeniu pastorów datę 5 czerwca - urodziny swojego ojca. Duchowni przesunęli ją jednak na trzecią niedzielę miesiąca, by mieli czas przygotować okolicznościowe kazania. Pierwsze obchody Dnia Ojca odbyły się w Spokane 19 czerwca 1910 roku, a chłopcy z miejscowego YMCA przypinali do klap róże - czerwone na cześć żyjących ojców, białe ku pamięci zmarłych.

Dlaczego mężczyźni początkowo nie chcieli swojego święta?

Dziś trudno w to uwierzyć, ale Dzień Ojca przez dekady był obiektem drwin - i to ze strony samych ojców. W czasach, gdy mężczyzna był przede wszystkim głową rodziny i jej żywicielem, pomysł świętowania ojcostwa kwiatami i prezentami wydawał się zniewieściały. Jak donosi historia opisana przez serwis History.com, mężczyźni szydzili z prób "udomowienia męskości" przy pomocy bukietów i upominków, a całość traktowali jako chwyt handlowy.

Opór był realny. Kongres USA przez lata odrzucał projekty ustawy, obawiając się, że święto zamieni się w komercyjną imprezę. Jeden z ojców miał powiedzieć Sonorze Smart Dodd, że "narodowy dzień wędkowania byłby lepszy". Paradoksalnie to właśnie handel uratował Dzień Ojca - w 1938 roku nowojorscy sprzedawcy odzieży męskiej założyli Father's Day Council, by promować święto (i przy okazji sprzedaż krawatów oraz fajek). Oficjalną proklamację wydał dopiero prezydent Lyndon B. Johnson w 1966 roku, a świętem federalnym Dzień Ojca uczynił Richard Nixon w 1972 roku. Sonora zdążyła to zobaczyć - zmarła w 1978 roku w wieku 96 lat.

Jak przez sto lat zmieniła się rola ojca?

Ojciec, którego świętowano w 1910 roku, i ojciec, którego świętujemy dziś, to dwie różne postacie. Dawny tata był autorytetem i żywicielem - sterował, dbał o byt, trzymał dystans. Łzy i sekrety należały do mamy. Współczesny ojciec coraz częściej jest powiernikiem, towarzyszem i tym, który mówi "kocham cię" bez okazji.

Pisał o tym celnie publicysta The New York Times Frank Bruni, opisując różnicę między swoim 91-letnim ojcem a swoimi braćmi, którzy wychowują dorosłe już dzieci. Jego ojciec dawał wartości i kierunek, ale to bracia potrafią rozmawiać z dziećmi o związkach, pracy, lękach - i robić to godzinami. Bruni przywołuje dane, z których wynika, że amerykańscy ojcowie poświęcają dziś dzieciom znacznie więcej czasu niż pokolenie wcześniej, często świadomie skracając godziny w pracy. To nie przypadek, lecz cicha zmiana wzorca ojcostwa.

Ta zmiana widać też w drobiazgach. Kiedy The New York Times poprosił czytelników o ulubione SMS-y od ojców, dostał ponad 900 zgłoszeń - i okazało się, że tatowie rzadko piszą wprost "tęsknię" czy "martwię się". Zamiast tego wysyłają suchy żart, prognozę pogody, zdjęcie księżyca z dopiskiem, żeby też wyjść i popatrzeć, albo krótkie "jedź ostrożnie". Polski tata też ma swój repertuar - pyta o paliwo w baku, każe gasić światło w przedpokoju i podpisuje SMS-y "Tato", choć dobrze wie, że numer masz zapisany. Miłość ojca często chowa się w rzeczach pozornie błahych. I właśnie dlatego najlepszym prezentem bywa nie przedmiot, lecz wspólnie spędzony czas - okazja, by ten kontakt pogłębić.

Co podarować tacie na Dzień Ojca?

W Polsce Dzień Ojca długo żył w cieniu Dnia Matki - bez wielkich prezentów, najwyżej z drobnym upominkiem i życzeniami. To jednak działa na Twoją korzyść: skoro tata niczego specjalnego się nie spodziewa, tym łatwiej go zaskoczyć. A nic nie zaskakuje słabiej niż kolejny krawat czy zestaw do golenia kupiony w ostatniej chwili.

Tata, który kręci się wokół motoryzacji, spędzi kilka okrążeń za kierownicą sportowego auta na prawdziwym torze wyścigowym - to wspomnienie, którego żaden gadżet nie kupi. Miłośnik dobrego trunku doceni degustację whisky z mistrzem kiperem, podczas której pozna kilkanaście gatunków single malt i nauczy się rozpoznawać, skąd bierze się smak dobrego trunku. Tata o zacięciu piwowarskim wybierze raczej kurs degustacji piwa rzemieślniczego.

Jeśli tata woli niebo od asfaltu, dobrze sprawdzi się lot balonem o poranku, kiedy powietrze jest najspokojniejsze, a widok rozciąga się na kilkadziesiąt kilometrów. A gdy tata uparcie twierdzi, że ma już wszystko, warto przejrzeć pomysły na prezent dla taty, który ma wszystko - tam dobieramy przeżycie do charakteru, nie do zawartości szafy. Szukasz upominku z wyższej półki na okrągłą rocznicę? Zajrzyj do zestawienia prezentów na 60 urodziny dla mężczyzny.

Najciekawsze tradycje Dnia Ojca na świecie

Choć w Polsce świętujemy raczej kameralnie, w innych krajach Dzień Ojca potrafi przybrać zaskakujące formy:

• Niemcy - Vatertag to dzień męskich wypraw. Grupy mężczyzn ciągną przez okolicę wózki załadowane piwem i regionalnym jedzeniem. Zwyczaj wyrósł z dawnych procesji w dniu Wniebowstąpienia.
• Meksyk - w stolicy organizuje się bieg z okazji Dnia Ojca, Carrera del Día del Padre, na dystansie kilkunastu kilometrów, w którym ojcowie startują razem z dziećmi.
• Brazylia - Dia dos Pais wypada w drugą niedzielę sierpnia i kręci się wokół jedzenia: rodziny spotykają się na churrasco, czyli wielkim grillu w stylu gaucho.
• Tajlandia - święto przypada 5 grudnia, w rocznicę urodzin zmarłego króla Bhumibola, uznawanego za ojca narodu. Dzieci wręczają ojcom żółte kwiaty canny i wielu ludzi zakłada tego dnia żółte ubrania.
• Włochy i Hiszpania - 19 marca, w dniu św. Józefa, dzień ma charakter religijny: msze, festyny i tradycyjne wypieki, jak włoskie zeppole.

FAQ - Dzień Ojca w Polsce i na świecie